Ο πρίγκιπας και ο φτωχός βρίσκουν μαζί τη σφραγίδα του κράτους ή «σουσάμι άνοιξε!» στο λογαριασμό μας!

Ένα αγόρι γεννιέται σε μια φθινοπωρινή μέρα σε ένα φτωχόσπιτο στην καρδιά του Λονδίνου, δίπλα σχεδόν στη γέφυρα του Λονδίνου, στις αρχές του 16ου αιώνα στην οικογένεια των Κάντυ. Κανείς δεν επιθυμούσε τη γέννηση αυτού του παιδιού. Την ίδια μέρα στα βασιλικά ανάκτορα των Τυδώρ γεννιέται το πριγκιπόπουλο, ο Εδουάρδος ο πρίγκιπας της Ουαλίας, ο διάδοχος, που τη γέννησή του υποδέχεται με λαχτάρα και ενθουσιασμό όλη η Αγγλία.

Κάπως έτσι αρχίζει το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουαίν, «Πρίγκιψ και φτωχός». Το ενδιαφέρον είναι ότι τα δυο αυτά παιδιά, που γεννιούνται την ίδια μέρα, για κάποιον ανεξήγητο λόγο, μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και η μοίρα το φέρνει να αλλάξουν θέσεις.

Έτσι ο πρίγκιπας βλέπει από πρώτο χέρι όχι μόνο τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης των υπηκόων του αλλά και τη σκληρότητα και την απανθρωπιά των νόμων του βασιλείου του

και ο φτωχός αντιλαμβάνεται τις ευθύνες και τις δυσκολίες που έχει ο ρόλος του άρχοντα όταν μάλιστα δεν θέλει να αδικεί

τους υπηκόους του.

Αυτός άλλωστε λέγεται ήταν και ο απώτερος σκοπός του Μαρκ Τουαίν. Να δώσει την «άλλη ματιά» σε αυτές τις τόσο διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες όπου αναγκάζονται να ζήσουν οι ήρωές του και εν κατακλείδι να τους κάνει να βγουν ωριμότεροι από αυτές τις τόσο διαφορετικές εμπειρίες όπου ο ένας έχει μπει στο πετσί του άλλου.

 Αποτελεί επίσης το βιβλίο αυτό μια δικαιολόγηση της «φιλάνθρωπης» σύντομης βασιλείας του Εδουάρδου του VI, γιου του Ερρίκου του 8ου.

 Ο Εδουάρδος πέθανε σε νεαρή ηλικία αλλά άφησε ένα μεγάλο φιλανθρωπικό έργο, σχολεία και ορφανοτροφεία (Τα περισσότερα Grammar Schools στην Αγγλία ονομάζονται King Edouard VI) και άλλαξε, λένε, αρκετούς από τους σκληρούς νόμους του πατέρα του.

Αξίζει όμως να παρατηρήσουμε ότι με το αφηγηματικό τέχνασμα να βάλει τον ένα ήρωα στη θέση του άλλου, με το να τους κάνει να μοιάζουν, να αλλάξουν ρούχα και να βρεθούν ο ένας στο περιβάλλον του άλλου, ο Μαρκ Τουαίν κάνει ένα πολύ ενδιαφέρουσα σπουδή στην έννοια της ταυτότητας ενός ανθρώπου, στην έννοια του πανομοιότυπου αντιγράφου και στο πρόβλημα του να διακρίνει ένας τρίτος ποιος είναι ποιος.

Κανείς δεν ξεχωρίζει τον πρίγκιπα από αυτόν που τον υποκαθιστά. Οι αρχικές διαμαρτυρίες του Τομ ότι δεν είναι ο Εδουάρδος αντιμετωπίζονται από το περιβάλλον της αυλής σαν συμπτώματα ασθένειας που πρέπει συγκαλυφτούν, ενώ οι ισχυρισμοί του Εδουάρδου ότι είναι ο διάδοχος του θρόνου προκαλούν στην καλύτερη περίπτωση θυμηδία και προκαλούν τον δημόσιο εξευτελισμό του.

Πώς να αναγνωρίσεις την πραγματική ταυτότητα κάποιου όταν έχει ακριβώς την ίδια εμφάνιση με κάποιον άλλο; Η γοητεία και το δέος απέναντι στους όμοιους – να σημειώσουμε ότι και οι δύο αδελφές του Τομ είναι δίδυμες – κινούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη που ανακαλύπτει στο μυθιστόρημα του Τουαίν αρκετούς τρόπους για το πώς μπορεί κανείς να εξαπατηθεί από την υποκατάσταση.

Αρκεί ο ισχυρισμός κάποιου ότι είναι κάποιος για να δεχτούν οι άλλοι ότι είναι αυτός που λέει;
Ένας ξεπεσμένος ευγενής ο Μάιλς Χέντον αναλαμβάνει υπό την προστασία του τον περιπλανώμενο Εδουάρδο όχι επειδή τον πιστεύει αλλά γιατί τον λυπάται. Δεν είναι τυχαίο ότι και ο ίδιος δυσκολεύεται να του αναγνωριστεί η ταυτότητά του και το δικαίωμα στην πατρική περιουσία. Όταν φτάνει στον πατρικό πύργο κανείς δεν τον αναγνωρίζει και δεν πιστεύει ότι είναι αυτός που λέει. Ο Εδουάρδος προσπαθεί να διεκδικήσει την ταυτότητά του συντάσσοντας μια επιστολή προς την αυλή σε τρεις γλώσσες ώστε από τον τρόπο γράφει και το γραφικό του χαρακτήρα θα αναγνωρίσουν το ποιος είναι.

Η μητέρα του Τομ παρατηρεί τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά, τα μαλιά, τα μάτια του Εδουάρδου, όλα ίδια με του γιου της και δυσκολεύεται να αποφανθεί. Υπάρχει ωστόσο μια χειρονομία, μια κίνηση που κάνει ανακλαστικά με τα χέρια του όταν πέφτει πάνω του το φως την ώρα που κοιμάται που την κάνουν να κλονιστεί.

Τι καθορίζει την ταυτότητα; Ποιος έχει την σφραγίδα του κράτους; Η σφραγίδα έχει εξαφανιστεί αλλά υποκαθίσταται από μια μικρότερη – για να σφραγιστεί η θανατική καταδίκη του Δούκα του Νόρφολκ.

Με τον ίδιο τρόπο που ο Άμλετ αλλάζει το περιεχόμενο της επιστολής προς το βασιλιά της Αγγλίας σφραγίζοντας τη θανατική καταδίκη των Ρόζενκρατς και Γκίλντεστερν χρησιμοποιώντας μια άλλη σφραγίδα.

Παρά το ότι η αναγνώριση γίνεται στο τέλος χάρη στην μνήμη του Εδουάρδου που υποβοηθούμενη από τη μνήμη του Τομ καταφέρνει να βρει την κρυψώνα της σφραγίδας και αδιαφιλονίκητα να πάρει πάλι τη θέση του πίσω, είναι ηλίου φαεινότερον το πόσο ρευστή είναι η ταυτότητα και πόσο εύκολα κλέβεται.

Όσο εφιαλτική είναι η παγίδευση σε μιαν άλλη ταυτότητα άλλο τόσο εφιαλτικό είναι το να σου κλέψουν τη δική σου ταυτότητα και κάποιος άλλος να ισχυρίζεται πως είσαι εσύ.

Η εξαπάτηση από την υπεξαίρεση της ταυτότητας και η ρευστότητα των σημείων της αναγνώρισης.

Η γοητεία των υποκαταστάσεων στο έργο του Μαρκ Τουαίν με τους τραγικούς ήρωες αντίγραφα δεν μειώνει την ανησυχία μας για αυτά τα ενδεχόμενα.

Μπορεί οι πρίγκιπες και οι πριγκίπισες της εποχής μας να σπανίζουν, όμως οι αντικαταστάσεις και οι πλαστοπροσωπίες είναι πιο εύκολες.

Ποια είναι τα σημάδια για να βεβαιωθούμε ότι αυτός ο άγνωστος που μιλάει στην Αλίκη από την άλλη μεριά της οθόνης είναι αυτός που ισχυρίζεται ότι είναι;

Της αρέσει να μιλά με τις ώρες στο Msn και νομίζει ότι γνώρισε τον πρίγκιπά της, που κάνει γυμναστήριο και έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα.

Μεγάλωσε και δεν θέλει να ακούει παραμύθια των Γκρίμ αλλά απ’ ανέκαθεν ο κακός λύκος λέπταινε τη φωνή του και έβαφε το πόδι του λευκό για να ξεγελάσει τα επτά κατσικάκια.

Στο χέρι της είναι να μην του ανοίξει.

Όπως στο χέρι της είναι και το να μην επιτρέπει να της κλέψουν τη δική της ταυτότητα και να αρχίσουν να διαδίδουν φήμες εις βάρος της, ή να φέρονται με ένα τρόπο που δεν την εκφράζει και να την εξευτελίζει.

Ωστόσο υπάρχουν τρόποι να αμυνθεί. Στο παρακάτω λινκ του saferinternet

http://www.saferinternet.gr/index.php?childobjId=Category143&objId=Category43&parentobjId=Page3


θα βρει τρόπους να καταγγείλει τέτοιες συμπεριφορές – ακόμα και ανώνυμα – καθώς και θα βρει βοήθεια για τις περιπτώσεις που έχασε το πάσγουορντ στο Facebook ή το msn.

Αλλά πριν φτάσει εκεί, η Αλίκη πρέπει να μάθει να προσέχει. Στα chatrooms είναι να σαν να βρίσκεσαι σε χορό μεταμφιεσμένων που όλοι φοράνε μάσκα.

Δεν είναι αγένεια το να μη δώσει τη «σφραγίδα» - το πάσγουορντ στο φίλο ή τη φίλη που τη το ζητούν για οποιοδήποτε λόγο γιατί για παράδειγμα είναι κολλητές και τα λένε όλα. Να κάνει μια προσπάθεια και να μην ξεχνά τη σφραγίδα της αφύλαχτη διαλέγοντας κωδικούς στοιχειώδους ευκολίας με το όνομα της γάτας ή του σκύλου της ή την ημερομηνία των γενεθλίων της.

Αυτά ένας κακόβουλος κλέφτης τα βρίσκει αμέσως.

Κλέφτης είπαμε; Η Αλίκη γελάει γιατί θυμήθηκε ένα συμπαθέστατο κλέφτη πάσγουορντ, τον Αλή – μπαμπά την ώρα που κρυφακούει τους σαράντα κλέφτες λένε το σύνθημα – «σουσάμι άνοιξε» να ανοίγουν την πόρτα της σπηλιάς τους. Και μετά ο δρόμος ανοιχτός για να το επαναλάβει και να τους κατακλέψει (τους κλέφτες).

Βέβαια ο Αλή μπαμπά έφαγε το ξύλο της χρονιάς του όταν τον ανακάλυψαν. Δεν συνέβη το ίδιο όμως με τον Τομ όταν ως Εδουάρδος έκανε μαθήματα Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών και έκανε λάθη. Αυτόν όμως δεν τον έκαναν τόπι στο ξύλο γιατί υπήρχε τρόπος να αποφεύγει τις σωματικές ποινές που του επιβάλλονταν ούτως ή άλλως μια και αποτελούσαν , αναπόσπαστο στοιχείο του Βρετανικού εκπαιδευτικού συστήματος. Για τον πρίγκιπα λοιπόν  υπήρχε ο τίτλος του Αντικαταστάτη των σωματικών ποινών, ο οποίος  είχε απονεμηθεί στον  Χάμφρεϋ Μάρλοου. Περίεργο ετούτο το παιχνίδι των υποκαταστάσεων…


Πηγές στο Ίντερνετ
http://s0.geograph.org.uk/photos/08/95/089528_2454204b.jpg
http://en.wikipedia.org/wiki/File:CC_Prince_and_Pauper.JPG

http://www.garylippincott.com/images/princeandpauperLRG.jpg
http://www.starz.com/titles/theprinceandthepauper/PublishingImages/prince_and_the_pauper_the_2000_685x385.jpg
http://komiklopedia.files.wordpress.com/2008/04/theprinceandthepauper.jpg
http://www.lambiek.net/artists/h/hicks_arnold/hicks_arnold_princepauper.jpg
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/The_Prince_and_The_Pauper_-_33-392.jpg
http://pics.livejournal.com/susan_of_mejis/pic/0002y4gh/s320x240
http://www.eldreds.net/images/171109/302.jpg
http://www.traffic-czar.com/images/seal.gif
http://www.fakefaces.co.uk/
http://www.shafe.co.uk/crystal/images/lshafe/Anon_Edward_VI_and_the_Pope_after_1568.jpg
http://farm4.static.flickr.com/3566/3334338374_a73acca1ef.jpg
http://www.ilnprints.co.uk/images/M/MILNG004347.jpg
http://www.istockphoto.com/file_thumbview_approve/4597672/2/istockphoto_4597672-tower-of-london.jpg
http://maryvictrix.files.wordpress.com/2007/11/sealed-letter.jpg
http://wpcontent.answers.com/wikipedia/commons/thumb/9/98/Cornelis_Norbertus_Gysbrechts_002.jpg/200px-Cornelis_Norbertus_Gysbrechts_002.jpg
http://www.yashvinblogs.com/wp-content/uploads/2009/04/fake-identity.jpg
http://www.grimmstories.com/images/sprookjes/005.jpg

Η μαύρη βούλα άλλη μια φορά ή πώς βάζουμε τέλος στην ηλεκτρονική παρενόχληση

Όταν ο Robert Louis Stevenson έγραψε το μυθιστόρημα «Το νησί των θησαυρών» για το θετό του γιο, μια ιστορία με πειρατές, κρυμμένους θησαυρούς, προδοσίες ανταρσίες και ανατροπές, μια ιστορία όπου κανένας δεν είναι αυτό που νομίζουμε από την αρχή, δεν έφτιαχνε μόνο ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης. Κάποιοι λένε ότι έγραψε μια αλληγορία για το θάνατο. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι παρουσίασε σε ένα αριστούργημα περιπέτειας μια σπουδή για  τους ηθικούς κανόνες της εποχής του. Τη ρευστότητα των αινιγματικών χαρακτήρων ακολουθεί η αμφισημία για  αξίες όπως η αφοσίωση, η ειλικρίνεια, η εγκράτεια, ο αλτρουϊσμός και όχι μόνο.

Συμφωνώ με αυτούς που ισχυρίζοναται  ότι το μυθιστόρημα αυτό αδικείται από τους χαρακτηρισμούς «παιδικό» ή εφηβικό, που του στερούν μια δικαιότερη αξιολόγηση και την συμμετοχή του  στον «κανόνα» της λογοτεχνίας για ενηλίκους. Από ότι φαίνεται όμως  στην εποχή μας είναι ακόμα πιο δύσκολο να ξεφύγεις  από προκαταλήψεις. Ένα μυθιστόρημα  με μονοπόδαρους πειρατές, με γάντζους, που κυκλοφορούν με ένα παπαγάλο στον ώμο και κρύβουν στο σεντούκι τους το χάρτη του θησαυρού αποτέλεσε βέβαια πρότυπο για πολλά άλλα του είδους του, αλλά περιόρισε την εμβέλεια που είχε το βιβλίο για τους αναγνώστες του μέλλοντος.

Υπάρχουν βέβαια και οι εξαιρέσεις, που με αφορμή τα σύμβολα και τα αντικείμενα του βιβλίου του Στήβενσον,  προχώρησαν σε διαφορετικές αφηγηματικές συνθέσεις, κρατώντας βέβαια τη δροσιά της έμπνευσης του συγγραφέα και αποδίδοντάς του τον απαραίτητο φόρο τιμής. Το βλέμμα τους όμως καταφέρνει να διεισδύσει στη δύναμη και το μεγαλείο των συμβολισμών αποκαλύπτοντας νέες πτυχές ή επιτρέποντας στον αναγνώστη του παρόντος να ξαναδιαβάσει το κείμενο  με την πρέπουσα προσοχή για να αποκαταστήσει μέσα του τη δύναμη των συμβόλων του κλασσικού αυτού μυθιστορήματος.

Και για να μη μακρηγορούμε, αναφέρομαι στη μικρή Χάριετ, την ηρωίδα της Donna Tart στο μυθιστόρημα The Little Friend (κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη με τον τίτλo «Ο μικρός φίλος» ). Η δωδεκάχρονη Χάριετ, υπερβολικά ώριμη για την ηλικία της, είναι υποχρεωμένη να παρακολουθεί τα Κυριακάτικα μαθήματα του κατηχητικού του κυρίου Ντάιαλ, που παρεμπιπτόντως είναι και τοκογλύφος και έχει στο χέρι τα σπίτια του μισού πληθυσμού του μιας μικρής πόλης του Μισσισσιπή όπου εκτυλίσσεται η ιστορία. Στο Μισσισσιπή άλλωστε γεννήθηκε και μεγάλωσε η συγγραφέας που στα είκοσι εννιά της χρόνια κέρδισε το κοινό με το πρώτο της βιβλίο, τη Μυστική Ιστορία.

Ο κύριος Ντάιαλ, που μαζί με την κατήχηση προσπαθεί να διδάξει στα παιδιά και τις βασικές αρχές της προτεσταντικής ηθικής και ολίγον διοίκηση επιχειρήσεων, αφού τους εξηγεί ότι ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής κήρυσσε την έλευση του Χριστού γιατί "είχε στόχους" , ζητά από τους μαθητές του να διατυπώσουν - ανώνυμα-  τους δικούς τους στόχους σε ένα κομμάτι χαρτί. Ενώ τα άλλα παιδιά κουτσοπροσπαθούν να ανταποκριθούν, η Χάριετ αποφασίζει να εκφράσει την οργή και το θυμό της απέναντι στον κύριο Ντάιαλ ζωγραφίζοντας – ανώνυμα φυσικά – σε ένα κομμάτι χαρτί μια μαύρη βούλα!

Κανείς δεν ξέρει τι σημαίνει αυτό το σύμβολο, ούτε φυσικά από ποιον προέρχεται. Το βέβαιον είναι ότι ο αποδέκτης του, ο κύριος Ντάιαλ έχει τρομάξει χωρίς να ξέρει ακριβώς το γιατί.

Το σύμβολο αυτό είναι για να τρομάζει, εξομολογείται στο φίλο της επιστρέφοντας σπίτι, η μικρή Χάριετ. Είναι η περίφημη «μαύρη βούλα» από το νησί των θησαυρών. Όποιος την παίρνει ζωγραφισμένη σε ένα φύλλο χαρτί, έχει κάθε λόγο να φοβάται. Η μαύρη βούλα σημαίνει – εξυπακούεται ότι αυτός που την παίρνει είναι πειρατής – ότι ο σύντροφοί του τον έχουν καταδικάσει σε θάνατο.

Στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου «Το νησί των θησαυρών», με τον χαρακτηριστικό τίτλο «η μαύρη βούλα», ο κύριος Μπίλυ Μπόουνς κρυμμένος στο πανδοχείο «ο Ναύαρχος Μπαίνμποου»- για να μην πάρει τη μαύρη βούλα – κεραυνοβολείται και πέφτει νεκρός τη στιγμή που ο αγγελιοφόρος, ένας «τυφλός» με ξύλινο μπαστούνι που τον αναζητεί παντού, του το βάζει βιαστικά στο χέρι. Το αίμα όλων παγώνει. Η αποθέωση του φόβου. Το μήνυμα ταυτίζεται με το περιεχόμενό του. Θάνατος!

Δεν υπάρχει κατά η γνώμη μου δραστικότερο απειλητικό σημείωμα από αυτό που πήρε ο Μπίλυ Μπόουνς. Για αυτό, εκατό περίπου χρόνια μετά την κυκλοφορία του βιβλίου (1883) η μαύρη βούλα, ως απειλητικό σημείωμα, επανέρχεται στη λογοτεχνία για να τρομάξει.

Η λογοτεχνία – η αστυνομική τουλάχιστον – είναι γεμάτη από περιπτώσεις απειλητικών σημειωμάτων – νομίζω ακόμα και η ‘Αγκαθα Κρίστι στο "Θάνατος στο Αββαείο" (με την επιφύλαξη της εξακρίβωσης. Ο εφημέριος πάντως είναι από αυτούς που παίρνουν σημείωμα)  περιγράφει μια τέτοια περίπτωση όπου οι πάντες σχεδόν παίρνουν απειλητικά σημειώματα με γράμματα κομμένα από τις σελίδες ενός βιβλίου ώστε να μην εντοπιστεί ο γραφικός  χαρακτήρας του δράστη, και όπου το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Όποιος παίρνει το σημείωμα τρομοκρατείται θανάσιμα.

Η δύναμη του μηνύματος με την απειλή είναι πανίσχυρη, ιδιαίτερα όταν είναι άγνωστος ο αποστολέας.

Στα αστυνομικά μυθιστορήματα, ο παραλήπτης έχει κάτι να κρύψει, ή έτσι τουλάχιστον μας αφήνει να πιστεύουμε ο συγγραφέας, αλλά όχι τόσο σημαντικό σε σχέση με την απειλή του υποτιθέμενου τιμωρού ή εκδικητή που στέλνει το μήνυμα. Στο τέλος, μαθαίνουμε τον αποστολέα, ένα άτομο αδύναμο και συνήθως ανισσόροπο, που κάποιος του χρωστάει κάτι από το παρελθόν. Κανείς δεν τον ή την συμπαθεί και δυσκολευόμαστε και να το λυπηθούμε το άτομο αυτό, που συνήθως τρελαίνεται ή αυτοκτονεί.

Η ιστορία με τα απειλητικά μηνύματα έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη φύση και στις περισσότερες φορές αποκαλύπτει, μια βαθύτατη αδυναμία και ανισορροπία αυτού που στέλνει το μήνυμα. Το μήνυμα, επειδή είναι ανώνυμο, έχει μεγαλύτερη δύναμη από την ίδια την απειλή την οποία περιέχει. Αν ξέραμε δηλαδή ποιος το γράφει, μπορεί και να βάζαμε τα γέλια.

Ετσι, η μικρή Χάριετ που έστειλε στον κύριο Ντάιαλ το σημάδι με την μαύρη βούλα, τον τρόμαξε για τα καλά. Όχι πως έχει βέβαια πρόθεση να τον σκοτώσει. Ο κύριος Ντ. δεν έχει διαβάσει το βιβλίο του Στήβενσον, δεν γνωρίζει τον κώδικα και δεν του περνά από το μυαλό κάτι τέτοιο. Αυτό που νιώθει είναι ο ακαθόριστος φόβος από την ανωνυμία και την ασάφεια του μηνύματος.

Ας αφήσουμε όμως για λίγο τη Χάριετ και τις ανησυχίες της και ας κοιτάξουμε λίγο πάνω από τον ώμο της Αλίκης την ώρα που κάθεται στον υπολογιστή της. Είναι έτοιμη να πληκτρολογήσει το συνθηματικό POS Parent over Shoulder για να ειδοποιήσει το συνομιλητή της από την άλλη πλευρά ότι δεν είναι μόνη στο δωμάτιο και να αλλάξουν θέμα συζήτησης.




Δεν θέλουμε να διαβάσουμε κρυφά τα μηνύματά που ανταλλάσσει με τους φίλους ή τις φίλες της. Όσο και αν αυτή νομίζει ότι αυτά δεν μπορεί να τα δει κανείς, εν τούτοις, καταγράφονται και με μια αίτηση στα γραφεία της Microsoft, μπορεί κανείς, αν έχει σοβαρό λόγο, να πάρει τυπωμένες τις συνομιλίες στα chat room. Λίγο πριν μπούμε στο δωμάτιο, ο Μαύρος Πήτ της έγραψε ότι είναι χοντρέλλα. Η Αλίκη δεν θέλει να μιλήσει για αυτό, δεν μπορεί να καταλάβει ποιος είναι αυτός ο «φίλος» που την πληγώνει έτσι για την εμφάνισή της. Της λέει κι άλλα που την κάνουν να νιώσει απελπισία. Δεν το περίμενε ότι αυτό το παιχνίδι στην παρέα θα γινόταν ο εφιάλτης της. Δεν υπάρχει βράδυ που να μην χτυπήσει ο Μαύρος Πητ και να μην της πει ότι θα αποκαλύψει σε όλους ότι είναι ηλίθια, πανάσχετη και κακάσχημη και ότι δεν υπάρχει αγόρι σε όλο τον πλανήτη που να ενδιαφερθεί για αυτήν.

Της λέει κι άλλα που η Αλίκη ντρέπεται να τα πει. Νιώθει τόσο άσχημα, σαν να φταίει που είναι στο chat. Και αν φτιάξει μια ιστοσελίδα και βγάλει τα άπλυτά της στη φόρα; Αυτό είναι η επόμενη απειλή. Μα πότε ένα δεκατριάχρονο κορίτσι να πρόλαβε να απογοητεύσει κάποιον τόσο πολύ που αυτός να νιώθει τέτοια μανία για εκδίκηση;

Δεν μπορεί να θυμηθεί και δεν έχει νόημα να φρικάρουμε όλοι και να αρχίσουμε να κάνουμε υποθέσεις για το αν φταίει η Αλίκη.

Δεν φταίει.

Και δεν της αξίζει αυτή η μεταχείριση ακόμα και αν το πρωί στο σχολείο απογοήτευσε κάποιον συμμαθητή της που ήταν ψιλοτσιμπημένος μαζί της. Μπορεί να μην συμβαίνει καν κάτι τέτοιο. Μπορεί απλά κάποιος, που δεν έχει κάτι καλύτερο να κάνει, να θέλει να σπάσει πλάκα μαζί της και αρχίζει αυτή την ιστορία. Μπορεί να είναι συμμαθητής της, μπορεί να είναι συμμαθήτριά της, μπορεί να είναι οποιοσδήποτε έχει πρόβλημα με τη ζωή του – γιατί για κάποιον άθλιο πρόκειται - που νομίζει ότι μπορεί να βασανίζει κάποιον εκφοβίζοντάς τον.

Τι μπορεί να κάνει η Αλίκη; Μα να το πει. Τόσο απλά. Το να καταγγείλει μια τέτοια συμπεριφορά δεν θα την κάνει καρφί. Αυτός που κάνει κάτι τέτοιο νομίζει ότι είναι αόρατος. Όμως και η ηλεκτρονική του διεύθυνση μπορεί να βρεθεί, αν η Αλίκη το θελήσει, και όλα όσα της έχει πει. Πρώτα από όλα μπορεί να κλείσει την πόρτα των μηνυμάτων της και να τον δηλώσει ανεπιθύμητο ώστε να μην μπορεί να της στέλνει μηνύματα.

Πρέπει όμως πρώτα από όλα να μην φοβάται. Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος.

Ποιος είπε ότι στα κορίτσια δεν αρέσουν οι ιστορίες με πειρατές; Άσε που υπήρχαν και κορίτσια πειρατές όπως η Γκρέης Ο Μάλεϋ, η Μαίρη Ρήντ και η κινεζούλα Τσέγκ Ι Σάο. Η Αλίκη μπορεί να πάρει μαθήματα θάρρους από αυτές γιατί αυτό που πρέπει να ξέρει ότι ο δειλός που δεν λέει το όνομά του και την απειλεί ποντάρει στον παράλογο φόβο της και θα τρίβει τα μάτια του από έκπληξη αν δει ότι η εκείνη δεν φοβάται.

Η Χάριετ, που έχει διαβάσει το νησί των θησαυρών θα της έλεγε ότι δεν είναι απαραίτητο να πεθάνεις άμα πάρεις τη μαύρη βούλα. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο 29 του βιβλίου με τίτλο «Η μαύρη βούλα, άλλη μια φορά», είναι ο ίδιος ο Τζον Σίλβερ που παίρνει το χαρτί με τη μαύρη βούλα από τους ναύτες του που θέλουν να κάνουν ανταρσία εναντίον του. Και τι κάνει ο καλός σου ο Τζον Σίλβερ. Παρατηρεί ότι το χαρτί όπου ζωγράφισαν τη μαύρη βούλα ήταν κομμένο από τη Βίβλο.

«Τόλμησαν να κόψουν σελίδα από τη Βίβλο; Αυτοί είναι τώρα καταραμένοι!»

Κανείς δεν είναι ανίκητος λοιπόν αρκεί να μην τον φοβάσαι. Όσο και να κρύβει τη δειλία του πίσω από την ανωνυμία, πάντα κάτι θα έχει κάνει που ή θα τον προδώσει - ούτως ή άλλως είπαμε δεν υπάρχει κάτι κρυφό για πάντα στο Ιντερνετ, ή θα αποκαλυφτεί ότι έκοψε τη «σελίδα» του από τη Βίβλο.


Πηγές εικόνων
Http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Wyeth-Black_Spot.jpg/180px-Wyeth-Black_Spot.jpg
http://farm2.static.flickr.com/1221/1398650814_49d9a235ab_m.jpg
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj-Zd7l9wzGkS5-K_58GGhoHmj0K7h9FsW6OUv3VOUu7xqg4UyBVOz70Q2FsKFfp4BxihI55vctyvTwvu36M7AVfNQyoFT3Wn0qYAIi6C3-PCJ8iICeFojDwyr-9q6C_i34C1fpbr0kcig/s400/WyethBones.jpg
http://christchurchcitylibraries.com/Kids/TreasureIsland/images/TreasureIsland.jpg
http://www.e-pix.com/ArtMuseum/TreasureIsland.jpg
http://www.nls.uk/rlstevenson/img/picture-e5.jpg
http://media.photobucket.com/image/grace%20o%20malley/kickiemickie/GraceO.jpg
http://personal.centenary.edu/~jhendric/con_lit/photo_Donna_Tartt2.jpg
http://images.intomobile.com/wp-content/uploads/2009/04/07-corbeau.jpg

Η Αλίκη στο διαδίκτυο: Εδώ δεν είναι η χώρα των θαυμάτων

Επ’ αφορμή: Ο αξιότιμος κύριος Τσαρλς Ντόγκσον και το πάθος του για τις φωτογραφίες

Μας χωρίζουν εκατόν πενήντα χρόνια από την εποχή που ο κύριος Τσάρλς Ντόγκσον, ευρύτερα γνωστός σαν Λιούις Κάρολ, οικογενειακός φίλος των Λίντελ, με τη φωτογραφική του μηχανή που ονόμαζε Ιαγουάθα, δήλωνε ότι του αρέσει να βγάζει φωτογραφίες μικρών παιδιών.


΄Ηταν ένας χαρισματικός φωτογράφος από ότι φαίνεται. Το πανεπιστήμιο του Πρίνστον εξέδωσε ένα λεύκωμα με φωτογραφίες του το 2002, με τίτλο: Λιούις Κάρολ, ο φωτογράφος.

Τα παιδιά που επέλεγε να φωτογραφίσει ήταν παιδιά γνωστών του, οικογενειακών φίλων και το αγαπημένο του μοντέλο, η Αλίκη Λίντελ. Από τον φακό του Ιαγουάθα λοιπόν έχουμε τις περίφημες φωτογραφίες της Αλίκης, κάποιες από τις οποίες βρίσκονται σήμερα στην ψηφιακή συλλογή του Πανεπιστημίου του Τέξας.
Από τις εκδόσεις Άγρα, σε μετάφραση Τζένης Μαστοράκη, κυκλοφόρησε το 1982 το λεύκωμα «Γράμματα στα κοριτσάκια και φωτογραφίες».

 Εκεί ανθολογούνται φωτογραφίες κοριτσιών και η αλληλογραφία του μαζί τους. Οι μικρές του φίλες διαμαρτύρονταν γιατί έχανε το ενδιαφέρον του για αυτές όσο μεγάλωναν. Ο αξιότιμος κύριος Lewis Caroll, διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο, έπρεπε να παλέψει ακατάπαυστα και απελπισμένα όλη του τη ζωή με τον αναπόφευκτο ρου της ανάπτυξης που του έπαιρνε τη μια μικρή του φίλη μετά την άλλη. ΄Ετσι, ο αξιότιμος κληρικός, ήταν αναγκασμένος να ξαναβγεί στο κυνήγι κάθε φορά που οι φίλες του έμπαιναν στην εφηβεία.

Η παράξενη αγάπη του για τα μικρά κορίτσια, δεν είχε παραξενέψει τις οικογένειές τους, στην αρχή τουλάχιστον, μια και με τις ευλογίες τους γίνονταν οι περίφημες βαρκάδες στο ποτάμι. Κάποια στιγμή όμως οι σχέσεις της οικογένειας Liddell – πατέρας της ήταν ο περίφημος αρχαιοελληνιστής Henry Liddell που ήταν πρύτανης του κολλεγιου Christ Church του πανεπιστημίου της Οξφόρδης και ένας από τους συντάκτες του λεξικού Liddell Scot - με τον Lewis Caroll ψυχράνθηκαν χωρίς να ξέρουμε ακριβώς το λόγο. Από το ημερολόγιο του Lewis Caroll λείπουν οι σελίδες που αναφέρονται σε αυτή την εποχή.
Παρά την απόσταση που μας χωρίζει από τότε, κανείς δεν είναι αρκετά αθώος για να μπορεί να απωθήσει εντελώς την αμηχανία για αυτή τη συνήθεια, παρά το αναμφίβολα υψηλής αισθητικής αποτέλεσμα. Ένας γνωστός της οικογένειας, καθ'π όλα  αξιότιμος, σπουδαίος μαθηματικός,   κληρικός μάλιστα και συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ανάμεσα σε αυτά και η περίφημη «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», ζητά την άδεια της οικογένειας να αφηγείται στο κοριτσάκι της ιστορίες και να το φωτογραφήσει…Φωτογραφίες γεμάτες τρυφερότητα αλλά και αισθησιασμό…Πώς να φάνταζε κάτι τέτοιο στα σεμνά ήθη της Βικτωριανής εποχής; Πώς φαντάζει αυτό σήμερα;

Ενδεχομένως η μετέπειτα ψυχρότητα της οικογένειας να οφείλεται σε αυτό.

Να θυμηθούμε την αντίστοιχη σκηνή από το βιβλίο της Ζυράννας Ζατέλη, «Με το παράξενο όνομα Ραμάνθυς Ερέβους, ο θάνατος ήρθε τελευταίος», όπου όταν πεθαίνει ο περιβόητος παιδεραστής του χωριού, οι γονείς των νεκρών κοριτσιών που ήταν θαμμένα στο νεκροταφείο, αποφασίζουν να ξεθάψουν τα κοριτσάκια τους για να τα σώσουν από τον κίνδυνο να πέσουν στα χέρια του, έστω κάτω από το χώμα. Η μικρή Αλίκη βέβαια έπεσε στην τρύπα του λαγού και βρέθηκε κάτω από τη γη, όπου την οδήγησε η φαντασία του Λιούις Κάρολ, αλλά τα κατάφερε μια χαρά εκεί στις περιπέτειές της.

Η Αλίκη επισημάνθηκε στο άλμπουμ του κ. Χ

Θυμήθηκα αυτή την ιστορία, παρά το ότι ακόμα και τώρα αισθάνομαι ότι δεν είναι σε απόλυτη απόσταση ασφαλείας από την εποχή μας, γιατί είναι το πρώτο παράδειγμα που μου έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτομαι τις ομοιότητες και τις διαφορές της με διάφορες σημερινές καταστάσεις.


Ο απαρχαιωμένος Ιαγουάθα έχει αντικατασταθεί από ψηφιακές μηχανές που μπορούν τα ίδια τα παιδιά να χειρίζονται με ευκολία και να φωτογραφίζουν ότι θέλουν.


Η μνήμη μετριέται με γιγα – μπάιτ και φωτογραφίες των παιδιών μεταξύ τους ανεβαίνουν σε χώρους κοινωνικής δικτύωσης από τα ίδια τα παιδιά. Αθώες και ανυποψίαστες πόζες μικρών κοριτσιών και αγοριών που διασκεδάζουν κάνουν τον αξιότιμο κύριο Χ που είναι φίλος του φίλου του φίλου κάποιου από τα παιδιά, να σκύψει με ενδιαφέρον στην οθόνη του και να κοιτάξει ικανοποιημένος τη μικρή Αλίκη στο πιζάμα πάρτι της μεγαλύτερης αδελφής της. Δεν χρειάζεται να βγει για κυνήγι σήμερα, μια και μπορεί να χαζεύει (;) με τις φωτογραφίες της μικρής Αλίκης. Σήμερα ήταν η μέρα του. Μπορεί μάλιστα να της γράψει και ένα ενθαρρυντικό σχόλιο ότι είναι πολύ χαριτωμένο το φανελάκι της και πως και αυτή – η Βερόνικα – έχει ένα ίδιο. Γιατί σε αυτή την περίπτωση, η δεκαεπτάχρονη Βερόνικα που είναι η περσόνα που γράφει στην Αλίκη είναι ο κύριος Χ. Και αυτή τη φορά, δεν το ξέρουν οι γονείς της, όπως το ήξεραν οι γονείς της άλλης Αλίκης.

Δεν ισχυρίζομαι ότι ο κύριος Χ. θα συναντήσει τη μικρή Αλίκη που είδε τη φωτογραφία της στο διαδίκτυο. Το πιθανότερο είναι να μην τη συναντήσει.


Επομένως, τα πράγματα είναι εντάξει ως έχουν;


Ακόμα δηλαδή και αν δεν πρόκειται να κινδυνεύει από κάποιου είδους σεξουαλική κακοποίηση η μικρή Αλίκη , η ίδια και οι φίλοι της και φυσικά οι γονείς της πρέπει να αισθάνονται ότι δεν τρέχει τίποτε με μια τέτοιου είδους κατάσταση;

Αν υποθέσουμε δηλαδή ο κ. Χ. καθόταν στο παράθυρό του στη διπλανή πολυκατοικία. Φαντάζομαι ότι και η μικρή Αλίκη και οι γονείς της προσέχουν να κλείνουν το παράθυρο το βράδυ όταν ετοιμάζεται να κοιμηθεί και φοράει εκείνες τις περίφημες πιτζάμες που του αρέσουν. Είναι αδιανόητο δηλαδή να θεωρούν ότι μια οικογενειακή στιγμή αφορά οποιονδήποτε έξω από το σπίτι. Το παράθυρο του σπιτιού είναι κλειστό. Με την ίδια λογική και το πιτζάμα πάρτι έγινε με κλειστό παράθυρο. Ή μήπως όχι; Μήπως οι φωτογραφίες που ανέβηκαν στο ίντερνετ άνοιξαν το παράθυρο του σπιτιού για να μπορεί να βλέπει ο κ. Χ;

Ανάμεσα σε δυο κόσμους:


Η μικρή Αλίκη, η κάθε Αλίκη της εποχής μας φτιάχνει τις δικές της περιπέτειες στη χώρα των θαυμάτων. Αυτή τη φορά όμως είναι διαφορετικό το λαγούμι του λαγού ή ο καθρέφτης που αποτελεί το πέρασμα από τον ένα κόσμο στον άλλο.


Αρκεί ένα username και ένα Password για να γίνει το πέρασμα στην άλλη πραγματικότητα, στον εικονικό κόσμο του διαδικτύου. Ένα μέρος της ζωής της, σημαντικό – ίσως και δύο ώρες τη μέρα – θα το περάσει εκεί.

Ακόμα και οι κόσμοι των θαυμάτων έχουν νόμους και κανόνες. Και μπορεί κάποτε η βασίλισσα να ήθελε άδικα να της πάρουν το κεφάλι, μπορεί να ήπιε κάποτε ένα ποτό που να της μάκρυνε το λαιμό απότομα, αλλά όλα επέστρεφαν με σοφή οικονομία στην πραγματικότητα. Ο εικονικός κόσμος του ίντερνετ δεν είναι όμως ένα δημιούργημα της δικής της φαντασίας για να διασκεδάζουν αυτή και οι φίλες της. Online μπορεί και να είναι κι άλλοι, κι άλλοι, κι άλλοι που δεν τους βλέπει αλλά αυτοί την βλέπουν. Αυτό πρέπει να το θυμάται όταν κοιτάει από κλειδαρότρυπες νομίζοντας ότι κανείς δεν την βλέπει. Αυτός ο κόσμος, ο εικονικός, μπορεί να είναι θαυμαστός, αλλά δεν είναι η χώρα των θαυμάτων. Έχει πόρτες και παράθυρα που ανοίγουν και κλείνουν. Έχει επισκέπτες που είναι κάποτε απρόσκλητοι.

Ίσως τώρα που με ακούει να ετοιμάζεται να βάλει τα κλάματα. Πιστεύει ότι έτσι θα δημιουργήσει με τα δάκριά της μια τεράστια λίμνη και θα κολυμπήσει για να ξεφύγει. Μπορεί και να τα καταφέρει για άλλη μια φορά. Αυτό που πρέπει να θυμάται είναι ότι αυτός ο κόσμος του ιντερνετ είναι αλλιώς. Είναι τόσο πραγματικός όσο δε χωρά η φαντασία της μόνο που αυτή η πραγματικότητα είναι λίγο σαν όνειρο. Αυτό πρέπει να μην ξεχνάει και όλα θα πάνε μια χαρά.


«Η Αλίκη όμως άρχισε να βαριέται πολύ έτσι…»

 http://books.vres.gr/book.php?book_id=19575
http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/carroll/lc5.html

Πηγές εικόνων:
 http://press.princeton.edu/images/k7241.gif
http://www.sodabob.com/Photos/Photographers/Carroll/Alice_Liddell.jpg
http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/carroll/
http://www.newpartisan.com/storage/article-images-and-charts/taras/carroll2.jpg
http://www.alice-in-wonderland.biz/Alice_Liddell_flowers.jpeg
http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/carroll/lc5.html
 http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/carroll/lc4.html
http://nummynims.files.wordpress.com/2009/06/alice_lewis-carroll-06.jpg